Vrouwelijke zeesoldaten. Een utopie?
8 Maart staat in het teken van vrouwen. Op Internationale Vrouwendag creëren we meer bewustzijn voor vrouwenrechten en de strijd voor gendergelijkheid. Wist je dat er tot op de dag van vandaag nog nooit een vrouwelijke marinier is geweest? Toch lieten Jet, Maroesjka en Mary ons al eens eerder zien dat niets onmogelijk is.
Jet van Gemert
Breekt een lans: Korps Mariniers ook voor vrouwen opengesteld
In 1999 was ze er klaar voor, maar de marine nog niet: de eerste vrouwelijke marinier van Nederland. Ze was toen al werkzaam bij de marine, en mocht als kwartiermeester (korporaal) een opleiding volgen om een landingsvaartuig te besturen. Deze opleiding moet je volgen bij het Korps Mariniers, want mocht het landingsvaartuig stuk raken, moet je wel met de mariniers mee van A naar B kunnen komen. Eerst werd ze geweigerd, maar dat vocht ze aan met de vakbond. Met succes! Besloten werd dat op de vloot er geen onderscheid gemaakt mag worden tussen mannen en vrouwen.
Velen dachten dat Jet ‘het toch niet zou halen’. Ze is immers vrouw en was op dat moment ook tien jaar ouder dan de meeste mannen die startten met de opleiding. Maar Jet is onverslaanbaar en komt beter uit de bus dan een groot deel van de mannen. Ze behaalt alle testen. Tot de eindoefening komt. Ondanks dat Jet met succes haar opleiding volgt, mag ze van hoger af niet het benodigde examen afronden. Besloten wordt dat het Korps Mariniers, dat al sinds 1665 bestaat, onveranderd blijft: alleen mannen zijn toegestaan.
Het zou nog jaren duren voordat de regels binnen het Korps Mariniers voor vrouwen worden aangepast. Maar op 1 januari 2017 wordt dat wat voor eeuwen ondenkbaar leek, werkelijkheid – de opleiding Korps Mariniers wordt opengesteld voor vrouwen. Jet is op dat moment 48 jaar oud. “Als ik twintig jaar jonger was, dan had ik het nu ook gedaan.”
Tijdens haar loopbaan is Jet wel op andere manieren betrokken geweest bij de mariniers. Als schipper bij de Zr.Ms. Rotterdam vervoerde ze de mariniers, uitrusting en voorraden. Ze vervolgde haar carrière als chef-Bureau Sport op marine kazerne Erfprins. De eerste vrouwelijke sportinstructeur binnen de marine, dat dan weer wel. Inmiddels is ze kazerne adjudant op de de Erfprins.; het opleidingskamp waar de jonge militairen van spijkerbroek naar marine uniform gaan.
Maroesjka Neutel
Nederlands eerste vrouwelijke zeesoldaat?
In 2018 begon de eerste dame na Jet aan haar droom om marinier te worden. Maroesjka Neutel begint aan de opleiding van het Korps Mariniers. Ze komt door alle keuringen heen maar moet de opleiding helaas vroegtijdig stopzetten. ‘Ik maakte een rare stap op een bevroren heide pol. Opeens schoot het in mijn voet.’ Het blijkt een gebroken middenvoetsbeentje. Tijdens de revalidatie van de breuk loopt ze een nieuwe blessure op in haar scheenbeen. Als blijkt dat de blessures niet beter worden kan ze niet anders dan stoppen.
Ik weet één ding zeker: het Korps Mariniers is niet alleen voor mannen! Ik ben zo benieuwd wanneer de eerste vrouw officieel marinier wordt. Maroesjka Neutel
Tot op heden is er nog geen operationele vrouw met een mariniersbaret. Lange tijd vond men dat best. Argumenten tegen de deelname van vrouwen lopen uiteen: van afleidingen door geheime of verbroken relaties binnen de gevechtseenheid die de eenheid verzwakken tot het onhaalbaar zijn van de fysieke eisen. Maar is het idee van een vrouwelijke zeesoldaat écht onmogelijk?
Mary Read (1685-1721)
Verbondenheid, kracht en toewijding avant la lettre
Mary Read bewees al in de 17e eeuw dat vrouwen van alle markten thuis zijn – van matroos op zee tot officier bij de cavalerie en van herbergier tot piraat. Ze bewijst dat er is niets is dat een vrouw níet kan.
Toen Mary (1685-1721) als “ongelukje” werd geboren liet haar moeder haar regelmatig doorgaan voor Mark – dit was op dat moment de enige manier om geld te ontvangen van de familie van haar overleden man voor het levensonderhoud van haar en haar dochter.
Rond haar pubertijd begint Mary als matroos op een Engels oorlogsschip, weliswaar in de gedaante van Mark. Niet veel later stapt ze over naar een cavalerie-eenheid. Daar kan ze namelijk wél promotie maken tot officier. Binnen de cavalerie blinkt ze uit in haar kracht en dapperheid.
Mary stopt pas met haar dekmantel op het moment dat ze verliefd wordt op een mede-cavalerist. Ze maakt hem duidelijk dat ze een vrouw is en samen besluiten ze ontslag te nemen. Nadat zij getrouwd zijn verhuizen ze naar Breda. Hier runnen zij samen een herberg.
Aan dit vredige en huiselijke leven komt abrupt een einde wanneer een lastige klant haar man neersteekt. Mary ziet zich gedwongen opnieuw dienst te nemen als Mark. Dit keer in het leger van de Republiek. De situatie binnen het leger is op dat moment wel veranderd. Met de Vrede van Utrecht in 1713 kwam er een einde aan de Spaanse Successieoorlog en was er een nieuwe vredestijd aangebroken.
De vrede zorgt ervoor dat Mary binnen het leger geen promotie meer kan maken. Dit is echter, net als voorheen, wél haar streven. Ze stapt daarom, net als in haar jonge puberjaren, weer aan boord van een schip. De reis gaat naar “West-Indië”, de eilanden in de Caraïben. Voorspoedig verloopt de reis niet – tijdens de vaart wordt het schip overvallen door piraten. Voor velen een doodvonnis, maar voor Mary een kans – zij sluit zich aan bij de groep.
Mary komt aan boord van ‘De William’ – een gestolen schip uit de haven van Nassau en in bezit van piratenkapitein Jack Rackham (1682-1720). Aan boord vindt Mary nog een vrouw, Anne Bonny (1698-1782), ook verkleed als man. Als het piratenschip in 1720 onder vuur wordt genomen zijn zij en Mary de enige van de bemanning die terugvechten. De rest kan geen weerstand bieden – de mannen zijn te dronken.
Durf jij het aan?
Mary liet zien dat ze besluitvaardig was, snel kon improviseren, discipline had, krachtig was en vooral veel moed had! Alle kwaliteiten die horen bij een marinier. Wil jij weten hoe het is om marinier te zijn én worden? Neem dan eens een kijkje in onze tentoonstelling ‘Tot op het bot’. Je krijgt een zeldzaam kijkje achter de schermen van het Mariniers Opleidings Centrum op de Van Ghentkazerne in Rotterdam. De foto’s worden ondersteund met interviews met instructeurs en mariniers in opleiding. Denk jij dat je het aankan na het zien van deze tentoonstelling? Word jij de eerste vrouwelijke marinier? Jet raadt de opleiding van harte aan: “Als daar je droom ligt, probeer het dan gewoon.”
Over de tentoonstelling Tot op het Bot
